شناخت اقلیم ها

در مورد تقسیمات اقلیمی ایران دانشمندان نظرات گونا گونی مطرح نموده انداز جمله تقسیمات چهار گانه اقلیمی ایران که آقای دکتر حسن گنجی پیشنهاد کرده انداین چهار اقلیم عبارتند ازمعتدل و مرطوب(سواحل جنوبی دریای خزر)،سردوبرفی(مناطق کوهستانی غرب کشور)،گرم و خشک(فلات مرکزی شامل دو قسمت بیابانی و نیمه بیابانی)،گرم و مرطوب(سواحل جنوبی ایران)

دسته بندی	جغرافیا
فرمت فایل	doc
حجم فایل	38 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	30

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 7169

تمام فایل ها

شناخت اقلیم ها

صاحب نظران نسبت به تقسیم بندی اقلیمی جهان و منطقه دیدگاههایی متفاوت دارند. بر اساس نظریه کوپن دانشمند اتریشی جهان به پنج نوع اقلیم شامل بارانی و استوایی، گرم و خشک، گرم و معتدل، سردو برفی،و قطبی تقسیم می شود.(ایران با قرار گرفتن دربین 26 تا 42 درجه عرض جغرافیایی شمالی در منطقه گرم قرار گرفته است)

در مورد تقسیمات اقلیمی ایران دانشمندان نظرات گونا گونی مطرح نموده اند.از جمله تقسیمات چهار گانه اقلیمی ایران که آقای دکتر حسن گنجی پیشنهاد کرده اند.این چهار اقلیم عبارتند از:معتدل و مرطوب(سواحل جنوبی دریای خزر)،سرد.وبرفی(مناطق کوهستانی غرب کشور)،گرم و خشک(فلات مرکزی شامل دو قسمت بیابانی و نیمه بیابانی)،گرم و مرطوب(سواحل جنوبی ایران)

به منظور شناحت نوع اقلیم وویژگیهای معماری و شهری معیارهای زیر مطرح می گردد:

اقلیم معتدل مرطوب

از خصوصیات این اقلیم می توان رطوبت زیاد،اعتدال درجه حرارت (دمای هوا در تابستان بین 35 تا 30 درجه و در شیب بین 20 تا 22 درجه و در زمستان زیر صفر نمی رود)،و بارندگی زیاد نام برد.شهرهای رشت،بندر انزلی،بابلسرو... در این اقلیم قرار دارند.

معیارهای اقلیم معتدل و مرطوب:

• به لحاظ استفاده از تهویه بهتر استقرار مجتمعها معمولا در بالای بلندی(دردامنه کوهها که رطوبت کمتر است و بر روی پاییه های سنگی یا گلی)شکل می گیرد.
• استقرار ساختمانها بهتراست بین زاویه 15 درجه به طرف محور غرب و45 درجه به طرف محور شرق باشد.
• بناها نبایستی در سایه باد یکد یگر قرار بگیرند و ارتفاع ساختمان ها بهتر است متوسط در نظر گرفته شود.
• فرم ساختمانها در طول شرق وغرب کشیده می شودو همان طوری که بیان شد در تمامی فضاها کوران ایجاد میگردد.
• ساختمانها ی دارای پلانی با اشکال هندسی طویل و باریک اجرا می شود و جهت استفاده بیشتر از باد جهت استقرار ساختمانها با توجه به جهت وزش نسیم دریا انتخاب می گردد.البته لازم به یادآوری است که در نقاطی که وزش باد شدید وطولانی وجود دارد قسمت رو به باد فضاها کاملا بسته است.
• معمولا خانه ها بر روی پایه های چوبی وجدا از زمین و یا روی پایه هایی از سنگ و گل بنا می شود و در اغلب اوقات از گربه رو استفاده میشود.
• به منظور حفاظت فضای داخلی از باران از بالکنهای عریض و سر پوشیده در اطراف فضاها استفاده می شود.
• بناها از مصالحی با حداقل ظرفیت حرارتی ایجاد میگردد و در صورت به کار بردن مصالح سنگین،این مصالح ضخامتی حداقل دارند.(استفاده از مصالح سبک جهت داشتن تهویه وکوران بهتر است). چوب نقش مهمی دارد و مصالحی چون سفال،سنگ نیز مورد استفاده قرار می گیرد.
• داشتن تهویه طبیعی و کوران به منظور جلوگیری از رکود هوای مرطوب،متداول است.رنگ در این اقلیم چندان موُثر نیست.
• بهتر است تعداد باز شوها زیاد باشد و ربروی هم قرار گیرند،اگر ابعاد باز شوها بزرگ باشد می بایست از سایبان موُثر اسستفاده گردد.
• به منظور استفاده هر چه بیشتر از جریان هوا و زمین مناسب، وبه دلیل دسترسی به آب در هر نقطه ساختمانها غیر متمرکز و پراکنده میباشند،با توجه به بارندگی زیاد بامهای این منطقه شیبدار و دارای شیب تند است و در ساخت آنها از مصالحی مانند سفال و ورق استفاده می شود.

توجه:در مورد سایبانهای موُثر لازم به ذکر استکه به جز سایبانهای ثا بت(افقی،عمودی،عمود و افقی یا قاب شکل)دو نوع سایبان متحرک داخلی و خارجی مطرح است که سایبانهای خارجی موُثرتر از سایبانهای داخلی میباشد.البته کارآیی هر یک از سایبانها بستگی به عواملی چون رنگ،ظرفیت حرارتی،مصالح سایبانها و ... دارد.

اقلیم گرم و خشک

• از مشخصات این اقلیم هوای بسیار خشک و بدون رطوبت است.
• بادهای شدید و مهاجر وجود دارد.تابش آفتاب زیاد است(تا 700 الی800 کیلو کالری در ساعت در متر مربع)
• تفاوت درجه حرارت بین روز و شب بسیار زیاد است(در شبهای تابستان 15 تا 20 درجه و در روز 45 تا 50 درجه).در فلات مرکزی ایراندو منطقه متفاوت آب و هوایی نیمه بیابانی و بیابانی وجود دارد: منطقه نیمه بیابانی از منطقه بیابانی تقریبا معتدل تر است.شهر شیراز در این اقلیم قرار دارد.
• منطقه بیابانی رطوبت چندانی ندارد و اختلاف درجه حرارت بین شب و روز زیاد است.دشت لوت در این منطقهقرار دارد و گرم ترین منقه ایران است و شهرهایی مانند یزد و زاهدان و طبس را در بر می گیرد.

معیارهای اقلیم گرم و خشک:

به لحاظ حفاظت از جریان بادها (به ویژه بادهای گرم و شن آور ) معمولا شکل گیری مجتمعهای این اقلیم در پایین دست(نسبت به ارتفاعات و بلندیها)شکل می گیرد.

• به منظور استفاده از ظرفیت حرارتی بیشتر زمین و بالا بردن حجم مورد استفاده نسبت به سطح مورد تابش در داخل زمین ایجاد می گردد.
• استقرار بناها بین جنوب و 35 درجه به طرف شرق است.بهتر است ساختمانها در سایه آفتاب قرار گیرند و بلند ساخته ساخته شوند(شکل مکعبی مناسب ترین است).در مناطقی که دارای وضعیت آب و هوایی بسیار حاد است،سعی می شود خانه ها در دل تپه یا زیر زمین احداث گردد تا با ظرفیت حرارتی خوب زمین گرمای نفوذ یافته به داخل را به حداقل رساند و از شرایط گرمایی معتدل زمین استفاده شود.
• پلانها متراکم و فشرده اند و در نتیجه بافت شهری متراکم دارند و بیشترین سایه ها را بر سطوح خارجی ایجاد می کنند و سطح خارجی را نسبت به حجم کم می کنند.
• با توجه به کمبود چوب و امثال آن برای پوشش سقف از طاق یا گنبدی (با توجه به ارتفاع زیاد فضا باعث می گردد هوای داخلیدیرتر گرم و سرد شود)استفاده می گردد و تعداد بازشوها و به ویژه پنجره ها و سطح آنها کمترین حد ممکن می باشد.
• به لحاظ انعکاس اشعهُ منعکس شده از زمین،پنجره از قسمتهای فوقانی دیوار نصب می گردد.
• از ایجاد کوران(به خصوص زمانی که هوا گرم باشد)و ورود هوای خارج به داخل ساختمان جلوگیری می شود(عکس اقلیم معتدل و مرطوب).
• به منظور خنک نمودن طبیعی فضاهای بسته از بادگیر استفاده می شود.
• ایجاد فضاهای مشجر( در خیابانها ،گذرها،فضاهای باز و حیاط منازل)از موُثر ترین عاملهای ایجاد رطوبت است و یکی از عمده ترین مشخصات معماری این مناطق می باشد و معمولا اتاق ها در فضای باز مشجر دارای بازشو است (ضمن رعایت مسائل فرهنگی ،در مقابل باد و توفان در مناطق کویری محافظت می شود ) نور گیری از سقف در این اقلیم متداول است
• مصالح استفاده شده در دیواره و سقف معمولا خشت و گل(که دارای ظرفیت حرارتی زیادی است)می باشند.
• در اقلیم گرم و خشک لازم است تعداد پنجره ها حداقل و چوبی (البته لازم است مشکل موریانه را در نظر گرفت)و جلو پنجره ها حالت مشبک آجری در نظر گرفته شود.
• همچنین پنجره ها نمی بایست در جهت شرق و غرب قرار گیرند.
• ایجاد سایبان سرتا سری در پشت بام و ایوانهای سر پوشیدهُ پشت به آفتاب و یکطرفه مناسب و مطلوب است.
• در معماری بومی این اقلیم استفاده از مصالح سنگین در سقف در اقلیم بیابانی،و چوب در اقلیم نیمه بیابانی است و از دیوارهای جانبی دارای جان پناه(جهت ایجاد سایه)استفاده می شود.
• در بناها رنگهای روشن به کار می رود.به خصوص از مصالحی چون گچ،کاهگلو سیم گل در پشت بام و همچنین آجر(که بهترین است زیرا می توان آنرا خیس کرد و رطوبت شبانه را در خود نگه می دارد.)و خشت خام و گل که دارای ظرفیت حرارتی بالایی هستند،استفاده میگردد.
• از سنگ،آستر سیمان و اشیای فلزی در فضاهای خارجی نمی بایست استفاده شود.
• بافت مجتمعها فشرده و پر سایه و فضای باز حداقل ممکنه و زیادی ارتفاع زیاد نسبت به عرض گذرها دیده می شود.

توجه:مجتمعها در اقلیم گرم و خشک درصورتیکه به جای داشتن بافتی فشرده دارای بافتی باز باشند فضاهای بازآن می بایست زیر پوشش درختکاری قرار گیرد و به صورت باغشهر ایجاد گردد که مقداری از کمبود رطوبت توسط گیاهان جبران می شود.

شناخت اقلیم هاتقسیمات اقلیمی ایرانمعیارهای اقلیم معتدل و مرطوباقلیم گرم و خشکمعیارهای اقلیم گرم و خشک

تحقیق شاهرود

یکی از ویژگی‌های مهم شاهرود وسعت و تنوع اقلیم آن است شهری که اگر چه بر حاشیه کویر قرار دارد اما هرگز اسیر آن نشده است و بسیار بیشتر از دیگر شهرها سرسبزی دارد در شاهرود چهار فصل سال را میـوان دید و این باعث بوجود آمدن طبیعتی زیبا شده است اکنون بطور خلاصه از مناطق طبیعی مهم شاهرود یاد می‌کنیم

دسته بندی	جغرافیا
فرمت فایل	doc
حجم فایل	7164 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	10

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 7169

تمام فایل ها

مکان جغرافیایی شاهرود

شاهرود با مساحتی افزون بر 50899 کیلومتر مربع و جمعیتی بیش از 230000 نفر بزرگترین شهرستان استان سمنان است . ارتفاع شاهرود از سطح دریا 1360 متر بوده و آب و هوای آن به علت شرایط خاص جغرافیائی در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان سرد و معتدل است .(آب و هوای گرم و خشک در نواحی مرکزی و آب و هوای سرد و خشک در نواحی کوهستانی شمال است . )

این شهرستان از شمال به شهرستان گرگان و گنبد کاووس از جنوب به کویر مرکزی و استان اصفهان از مغرب به شهرستان دامغان و از مشرق به شهرستان سبزوار محدود می‌شود. کوه‌های البرز شرقی در شمال شاهرود از غرب به شرق کشیده شده و مهمترین قله‌ها در شاهرود قله ابر کوه با 2630 مترو کوه خوش ییلاق با 2802 متر ارتفاع است . مهمترین رودخانه شاهرود ، رود شاهرود است . که در دره‌های جنوبی شاه کوه سرچشمه می‌گیرد.

( نقشه )

( نقشه )

بررسی وضعیت جغرافیایی شاهرود

در میان طبیعت بی‌نظیر ایران ، بی اغراق شاهرود ، قاره کوچکی است و اکثر شرایط اقلیمی که در کشور وجود دارد را در این شهرستان می‌توان یافت . اگر از مرکز این شهر به فاصله 15 دقیقه به طرف جنوب بروید و از روستای قلعه‌نو خالصی عبور کنید کویر واقعی شروع شده و تا طرود ، جندق ، معلمان، خور و بلوچستان ادامه می‌یابد و اگر به فاصله 40 دقیقه به طرف شمال بروید به جنگلهای ایران می‌رسید . یعنی آخرین باز مانده جنگلهای سیبری که در یخبندان با قدمت 10000 ساله این جنگلها در تمام دنیا از بین رفته و فقط یک نوار باریک در شمال کشور باقی مانده است . از مرکز شهر شاهرود تا ارتفاعات 4000 متری شاهوار تنها 10 دقیقه فاصله است . کوچکترین و کوتاه‌ترین مرز میان کویر و دریا نیز در شاهرود است و مهمترآنکه وجود کوتاهترین کوه‌ها در منطقه البرز شرقی این شهر موجب عبور ابرهای تشکیل شده در دریای خزر از روی این کوه‌ها

و بارش باران در منطقه کویر شده که منظره شگفت انگیزی را بوجود می‌آورد.

شاهرودبه لحاظ قرار گرفتن در چهار راه استانهای مازندران ، خراسان ، تهران و نواحی مرکزی ایران از گذشته تا کنون مورد توجه بسیاری از سیاحان‌، بازرگانان و حکمرانان بوده است .

شکل‌گیری هویت شاهرود

هر چند شهر شاهرود فاقد قدمت زیادی است لیکن بررسی‌های دانشگاه توکیو در محلی به نام تپه سنگ چخماق منجر به کشف آثاری متعلق به هزاره پنجم ق.م شد که در شناخت تمدن‌های ایران منطقه و حاشیه حائز اهمیت فراوانی بود. در حقیقت شاهرود از جمله شهرستان‌های تاریخی و باستانی ایران است که بر اساس آثار بدست آمده از حفاری‌ها ، قدمت آن به 1000 سال قبل از میلاد مسیح می‌رسد . به نظر می‌رسداحداث مسجد جامع (عصر تیموری) ، باعث دگرگون شدن وضعیت روستای شاهرود و گسترش آن بسوی جنوب و جنوب‌شرقی زمینه توسعه این روستا و تبدیل آن به شهر را فراهم آورده است . در دوره قاجاریه بخصوص زمان فتحعلی‌شاه حصار و باروئی در اطراف شهر احداث گردید . و شهر رو به رشد نهاد. به طوریکه هنگامی که فریزر در سال 1328 از شهر دیدن کرد از شاهرود به عنوان شهر پر جمعیت با باغهای پر میوه و کشتزارهای بار ور و خرم یاد می‌کند . در وندیدا، اوستا از چخره به عنوان سرزمین چهاردهم نام برده است. (تاریخ قومس عبدالرفیع حقیقت .)

گویش شاهرود

در منطقه شاهرود گویشی وجود دارید که بنام شاهرودی معروف است . در این گویش حرف(ه) در ایتدای بسیاری از کلمات به کار می‌رود و آن را به لهجه‌ای شیرین تبدیل کرده است . در «هنزیشه» به معنای او را می‌زنند ،«هنمیام» به معنای نمی‌آیم . البته در بعضی از مناطق و روستاهای شهرستان شاهرود مردم به زبان‌های ترکی ، عربی و کردی نیز صحبت می‌کنند.

جاذبه‌های طبیعی شاهرود

یکی از ویژگی‌های مهم شاهرود وسعت و تنوع اقلیم آن است . شهری که اگر چه بر حاشیه کویر قرار دارد . اما هرگز اسیر آن نشده است و بسیار بیشتر از دیگر شهرها سرسبزی دارد . در شاهرود چهار فصل سال را میـوان دید و این باعث بوجود آمدن طبیعتی زیبا شده است . اکنون بطور خلاصه از مناطق طبیعی مهم شاهرود یاد می‌کنیم .

1. جنگل ابر : اوج مناظر طبیعی شاهرود در کوه ابر و قطری مشاهده می‌شودکه حدود 45 دقیقه با شاهرود فاصله دارد . در این نقطه گویی طبیعت را بطور اعجاب‌انگیزی نقاشی کرده‌اند . مجموعه‌ای از رنگها و فرمها، آن هم در تمام فصول با چشم اندازهایی بی‌نظیر .
2. خوش‌ییلاق : پناهگاه حیاط وحش خوش ییلاق 135 هزار هکتار وسعت دارد که 33 هکتار آن را منطقه امن تشکیل داده است . وجود 2 سیستم کلان اقلیمی سبب پیدایش اکو سیستم‌های متنوعی در منطقه شده است و با توجه به آن گونه‌های مختلفی از جانوران و گیاهان را می‌توان در منطقه مشاهده کرد. وجود 30 تا 40 گونه پستاندار در این پناهگاه گزارش شده است . پلنگ ،خرس قهوه‌ای ، گراز ، شوکا ، آهو ، مرال ،‌کل و بز ،‌قوچ و میش (اوریال) از بزرگترین و مهمترین پستانداران منطقه به شمار می‌آیند.
3. کوهها : رشته کوه البرز با قلل زیبا و سر به فلک کشیده‌ای امتداد شرقی – غربی شمال این شهرستان را آذین بخشیده است . جبهه شمالی این کوها را پوشش جنگلی و جبهه جنوبی را مراتع و درختان اورس (سروهای کوهی ) پوشانده است . قله‌های شاهکوه ، شاهوار ، قله ابر ، خوش‌ییلاق ، قله چشانک از معروف‌ترین این قله ها هستند.

کشاورزی و دامپروری

شهرستان شاهرود علیرغم وجود کارخانه‌های صنعتی ، بیشتر یک منطقه کشاورزی و دامپروری است و به علت تنوع آب و هوایی، خاک مستعد و منابع غنی آب‌های زیرزمینی انواع محصولات کشاورزی، باغی و صیفی در این شهرستان وسیع به عمل می‌آید. هر ساله مقدار قابل توجهی از محصولات کشاورزی آن از قبیل برگه زردآلو ،‌قیسی ، کشمش و سیب‌زمینی به کشورهای آلمان ، دانمارک و کشورهای آسیای میانه صادر می‌شود.

بررسی اجمالی مهمترین بناهای تاریخی شهرستان شاهرود

شهرستان شاهرود دارای 56 اثر باستانی شامل 8 قلعه ، پنج برج باستانی، چهار یخدان ،12 کاروانسرا ، سه تپه باستانی ، 9 مسجد و چهار تکیه است . قدمت این بنا از تپه سنگ چخماق متعلق به هزاره پنجم ق-م تا برج خشتی روستای کلاته خیج در زمان قاجار را در بر می‌‌گیرد.

شاهرود به دلیل شرایط ویژه جغرافایی و قرار گرفتن بین رشته کوه‌های البرز و سرزمینهای کویری و جاده ابریشم همواره معبری مطمئن برای کاروانهای تجاری و زیارتی بوده است. بویژه در دوره قاجار شاهرود به عنوان قطب تجارتی مهم ایران بشمار می‌آمده است .

از بناهای تاریخی شهر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

بررسی زمین‌شناسی منطقه شاهرود

مهمترین بناهای تاریخی شهرستان شاهرودکشاورزی و دامپروری شاهرودگویش شاهرودشکل‌گیری هویت شاهرودبررسی وضعیت جغرافیایی شاهروداقلیم شاهرود

تحقیق سیلاب

سیلابدشتها زمینهای کم اطراف در کناره های رودخانه ها دریاچه ها و اقیانوسها می باشند سیلابدشتها با دروه برگشت سیلابی که آنها را زیر آب ببرد از یکدیگر متمایز می شوند برای مثال سیلابدشت 10 ساله در سیلاب با دوره بازگشت 10 سال زیر آب می رود سازه های کنترل جریان مانند سدها سیل بندها کانالهای سیل بنحوی طراحی می شوند تا سیلاب با دوره بازگشت معین حفاظت از م

دسته بندی	جغرافیا
فرمت فایل	doc
حجم فایل	50 کیلو بایت
تعداد صفحات فایل	46

دریافت فایل

فروشنده فایل

کد کاربری 7169

تمام فایل ها

مقدمه

بدون شک سیلاب بعنوان یک بلای طبیعی شناخته شده است ولی در عمل سیلاب هم از نظر تلفات جانی و هم از نظر خسارات مالی مهیب ترین بلای طبیعی در جهان محسوب می شود. از سال 1988 تا 1997 حدود 390000 نفر در اثر بلایای طبیعی در جهان کشته شدند که 58 درصد مربوط به سیلاب، 26 درصد در اثر زلزله 16 درصد در اثر طوفان و بلایای دیگر بوده است. خسارات کل در این 10 سال حدود 700 میلیارد دلار بوده است که به ترتیب 33، 29، 28 درصد مربوط به سیلاب، طوفان و زلزله بوده است. در این رابطه نکته نگران کننده، روند افزایشی تلفات و خسارات سیلاب در جهان در دهه های اخیر بوده است. افزایش جمعیت و دارایی ها در سیلابدشتها تغییرات هیدرو سیستمها و اثرات مخرب فعالیتهای انسانی از دلایل عمده این روند افزایش بوده است. در هنگام بارش باران و برف, مقداری از آب جذب خاک و گیاهان می شود, درصدی تبخیر میشود و باقیمانده جاری شده و رواناب نامیده می شود. سیلاب زمانی روی می دهد که خاک و گیاهان نتوانند بارش را جذب نموده و در نتیجه کانال طبیعی رودخانه کشش گذردهی رواناب ایجاد شده را نداشته باشد. بطور متوسط تقریبا 30 درصد بارش به رواناب تبدیل می شود که این میزان با ذوب برف افزایش می یابد. سیلابهایی که بصورت متفاوت روی می دهد منطقه ای به نام سیلابدشت را در اطراف رودخانه بوجود می آورند. سیلابهای رودخانه اغلب ناشی از بارش های شدید می باشد که در برخی موارد همراه با ذوب برف می باشد. سیلابی که بدون پیش هشدار یا پیش هشدار کمی در رودخانه جاری شود تند سیل نامیده می شود. تلفات جانی این تند سیلابها که در حوزه های کوچک بوقوع می پیوندند عموما بیشتر از تلفات جانی سیلابهای رودخانه های بزرگ می‌باشند. نواحی ساحلی نیز در معرض آبگرفتگی ناشی از موجهای بوجود آمده از طوفانهای شدید بر سطح اقیانوسها یا موجهای ناشی از زلزله های زیرزمینی می باشند. سیلابها نه تنها موجب خسارت به دارایی ها میشوند و جان انسانها و حیوانها را به خطر می اندازند بلکه اثرات دیگری نیز از خود بر جا می گذارند. رواناب ناشی از بارشهای شدید موجب فرسایش خاک در بالادست و مشکلات رسوب گذاری در پایین دست می گردد. زیستگاههای ماهی و دیگر جانوران اغلب در اثر سیلاب نابود می شوند. سرعت زیاد جریان موجب افزایش خسارتها می شود. سیلابهای طویل المدت موجب توقف ترافیک شده ومانع از زهکشی و کاربری اقتصادی از اراضی میشوند. تکیه گاههای پلها, سواحل رودخانه ها, خروجی های فاضلاب و دیگر سازه ها دچار آسیب می شوند و در کشتی رانی و تولید انرژی برق آبی خلل وارد می شود. خسارات اقتصادی سیلابها در جهان سالیانه دهها میلیارد دلار برآورد می شود.

مهار سیلابها

روشهای اصلی مهار سیلاب از زمانهای دور بکار گرفته می شوند. اینها شامل احیا ﺀ جنگلها, احداث سیل بندها , سدها, مخازن و کانالهای سیلاب بر می باشند. در زمانهای دور در کشور چین در کناره های رودخانه زرد سیل بندهای طویلی احداث گردید. تصور سازندگان این سیل بندها این بود که با محدود کردن رودخانه, احداث سیل بندها موجب افزایش سرعت و فرسایش و عمیق تر شدن بستر می شوند و در نتیجه گذردهی رودخانه افزایش می یابد. بر خلاف تصور اولیه, احداث سیل بندها موجب بالا آمدن بستر رودخانه گردید و بجای آن در گستره وسیعی رسوب گذاری شود این امر در محدوده سیل بندها صورت می گرفت. با بالا آمدن بستر رودخانه اجبارا ارتفاع سیل بندها نیز افزایش یافت و پس از 4000 سال بستر رودخانه در برخی نقاط به حداکثر 21 متر بالاتر از دشتهای اطراف رسید. در سال 1887, یکی از بدترین سیلابهای تاریخ در این رودخانه بوقوع پیوست و یک میلیون نفر در اثر این سیلاب کشته شدند. سیل بندهایی که در قرون وسطی در رودخانه های پو, دانوب, راین, رون و ولگا احداث شده اند در قرن بیستم با برنامه احیاﺀ جنگلها واحداث مخازن تقویت شده اند.

دررودخانه می سی سی پی لایروبی های منظم برای حفظ عمق رودخانه هزینه های هنگفتی به همراه داشته است. سیلابهای این رودخانه بخصوص در سال 1993 نشان داد که سیل بندها به تنهایی حفاظت کافی را فراهم نمی کنند و روشهای دیگر مدیریت سیلاب مورد نیاز می باشند. سازه های کنترل سیلاب در جریان سیلاب 1993 نتوانسته سیلاب را مهار کنند و 1 میلیون هکتار زمین دچار آبگرفتگی گردید و خسارات وارده بیش از 10 میلیارد دلار برآورد می شود. بیشترین تراز سیلاب در سال 1993 در رودخانه میسوری به 15 متر بلندتر از کناره های رودخانه رسید.

یکی از روشهای موثر مدیریت سیلاب, احداث سیستم سدهای زنجیره ای بالادست حوزه میباشند سیلابها در این سدها ذخیره شده و بتدریج در فصل های خشک رها می شوند. تجارب جهانی استفاده از این سدها, عملی بودن مدیریت کارآی سیلاب را بوسیله مخازن سدها مورد تایید قرار می دهند.

در شرایط عادی, بهره برداری از این سدها با هدف تولید انرژی و ذخیره آب صورت می گیرد. در جریان سیلابها سدهایی که به سرشاخه ها نزدیک می باشند, سیلابها را ذخیره می کنند. در همین حال سدهای پایین دست به آرامی تخلیه می شوند. سپس سیلابها به سدهای پایین تر انتقال می یابند و در نهایت به رودخانه اصلی که گذردهی آن با اصلاح مسیر بهبود یافته است تخلیه می شوند.

یکی از پروژه های بزرگ مهار سیلاب پروژه دلتا در هلند می باشد. این پروژه از سال 1958 تا سال 1985 احداث گردید. این پروژه شامل سدهای عظیمی است که جزیره های دلتاهای روخانه راین, ماس و شیله را بهم متصل می کنند. دریچه های سد طوفان 9 کیلومتری تنها زمانیکه سیلاب پیش بینی شود بسته می شوند. در غیر اینصورت مد دریا آزادانه از سد طوفان عبور می کند. یک پروژه مشابه در مقیاس کوچکتر بر روی رودخانه تایمز در فاصله کوتاهی از لندن در سال 1983 احداث گردید.

در طی قرون متمادی، انسان با قطع درختان و نابود کردن پوشش گیاهی خاک, موجب افزایش پتانسیل سیلاب و فرسایش خاک گردیده است. کشت اراضی, قابلیت خاک را در جذب آب کاهش می دهد و موجب افزایش رواناب می گردد. اراضی وسیعی در بالادست رودخانه ها در اثر کشاورزی وفرسایش خاک حاصله دچار تخریب گردیده است. مدیریت سیلاب در این مناطق در جهت احیاء پوشش گیاهی و حفظ خاک مانند تغییر الگوی کشاورزی و شخم زدن در جهت خطوط تراز متمرکز گردیده است.

روش دیگر مدیریت سیلاب, احداث کانالهای سیل بر در پایین دست رودخانه به منظور انحراف سیلاب می باشد. رودخانه در برخی نقاط عریض تر می نمایند و سیلاب می تواند در سیلابدشت جاری شود. انحراف سیلاب به مناطق محدود شده نیز می تواند خسارات را در دیگر نقاط کاهش دهد. مصریها هزاران سال است از سیلابها برای افزایش حاصلخیزی اراضی کشاورزی استفاده کرده اند. زیرا رسوباتی که بر روی اراضی ته نشین می شود موجب غنی شدن خاک می شود.

قوانین مهار سیلاب

در آمریکا در اواخر قرن نوزدهم میلادی, دولت به منظور مهار سیلاب, سیل بندهای زیادی را بر روی رودخانه می سی سی پی احداث نمود.

زمانیکه تحقیقات علمی در مورد عوامل وقوع و تشدید سیلاب نشان داد که احداث سیلاب بندها بعنوان یک روش مهار سیلاب کافی نیست, اولین گامها به منظور احیاﺀ جنگلها و حفظ خاک برداشته شد. در سال 1935, اداره حفظ خاک توسط کنگره تاسیس گردید. در دهه 1930, جنگلهای ملی زیادی در راستای برنامه حفظ خاک ایجاد گردید.

سیلابدشت:

سیلابدشتها زمینهای کم اطراف در کناره های رودخانه ها, دریاچه ها و اقیانوسها می باشند. سیلابدشتها با دروه برگشت سیلابی که آنها را زیر آب ببرد, از یکدیگر متمایز می شوند. برای مثال سیلابدشت 10 ساله در سیلاب با دوره بازگشت 10 سال زیر آب می رود. سازه های کنترل جریان مانند سدها, سیل بندها, کانالهای سیل بنحوی طراحی می شوند تا سیلاب با دوره بازگشت معین, حفاظت از مناطق را به انجام برسانند. این سطح ایمنی بر اساس ملاحظات اقتصادی، تمایلات جوامع مربوطه، اثرات زیست محیطی و عوامل دیگر تعیین می شود. مهندسین می توانند سازه ها را بنحوی طراحی کنند که سطح ایمنی بالا را تضمین کند. جوامع معمولا سطوح ایمنی پایین تری را انتخاب می کنند. این امر به علت هزینه اولیه قابل ملاحظه میباشد. در آمریکا برنامه ملی بیمه سیلاب حداقل دوره بازگشت را 100 ساله انتخاب کرده است. با این دوره بازگشت در یک دوره 30 ساله, 26 درصد شانس وقوع سیلاب طراحی سازه ها یا بزرگتر وجود دارد.

سیل بندها ممکن است طراحی شوند یا بدون طراحی احداث شوند. در سیل بندهای طراحی شده, ملاحظات تخصصی بر شرایط خاک پی, نوع خاک مورد استفاده در خاکریز, تراکم مناسب خاکریز, حفاظت بالا دست سیل بند در مقابل آبشستگی و دیگر عوامل مورد توجه قرار می گیرد. سیل بندهای غیر مهندسی در عمل خاکریز طویل در مسیر رودخانه می باشند. سیل بندهای طراحی شده در صد تخریب بسیار کمتری از سیل بندهای غیر مهندسی دارند. تخریب سیل بندها معمولا ناشی از سیلاب بزرگتر از سیلاب طراحی, نگهداری نامناسب و شسته شدن سیل بند از زیر می باشد.

مدیریت توسعه سیلابدشت

مدیریت توسعه سیلابدشت از آنجا نشأت گرفت که مؤسسات دولتی و عمومی علاقمند به کنترل تغییرات مناطق در حال توسعه (نظیر تغییر کاربری اراضی، ساخت و سازه ها، تاسیسات زیربنایی و غیره) در سیلابدشت ها شدند. فنون به کار گرفته شده در این جهت در مقیاس مالی سرمایه گذاری کمتری می طلبد ولی در مقیاس تعهدات فردی (هزینه های اجتماعی) هزینه بالایی در بردارد. مدیریت توسعه سیلابدشت، برای موفقیت نیاز به تعهد جمعی برای انجام اقدامات لازم دارد. اهداف کلان چنین اقدامات محدودکننده ای به قرار زیر است:

کاهش خسارات بالقوه مالی و تلفات جانی در آینده

تعیین و تشریح کاربری قابل قبول یا منطبق با شرایط از اراضی که در محدوده مشخص شده سیلابدشت قرار دارند; و مهمتر از همه این که:

افزایش آگاهی عمومی و مؤسسات در رابطه با خطرپذیری نواحی سیل زده در سیلابدشت.

داده های مورد نیاز

جهت اعمال مدیریت لازم، جمع آوری اطلاعات حداقل و تحلیل آنها الزامی است. اطلاعات مورد نیاز به ترتیب اولویت در بخش های زیر فهرست شده است. همچنین موارد زیر نمایانگر رهیافت های مرحله بندی شده ای هستند بنحوی که اطلاعات کسب شده در مراحل بعدی برآورد دقیق تر را ممکن ساخته و در نتیجه طرح مدیریتی راهبردی مناسب تر و کاراتری فراهم می گردد.

تهیه نقشه خطرپذیری سیل (ریسک سیل)

تعیین انواع مختلف کاربری اراضی موجود و برنامه ریزی شده شامل:

فهرست و طبقه بندی ساختمان ها و یا سازه ها و تاسیسات زیربنایی که بالقوه تحت تاثیر سیل طراحی قرار دارند.

مقررات توسعه سیلابدشت

اساس مقررات توسعه سیلابدشت، ارائه خطوط راهنما و صدور مجوز کاربری اراضی این نواحی است. مقررات توسعه سیلابدشت با وضع قوانین که انجام اقداماتی را توصیه می کند و از انجام بعضی موارد مانع می شود، اعمال می گردد. مقررات باید در سطح ملی، استانی یا منطقه ای برقرار شود.

آئین نامه های پهنه بندی و کاربری اراضی

آئین نامه های پهنه بندی و کاربری اراضی مقررات عمومی هستند که استفاده از اراضی،آب و سازه ها را در جهت منافع عمومی بوسیله قدرت اجرائی دولت محلی محدود می نمایند. حالت تقسیم کردن سیلابدشت به دو ناحیه در بسیاری نقاط بویژه در آمریکای شمالی پذیرفته شده است.

آیین نامه های اجرایی ساختمانی

آیین نامه های اجرایی ساختمانی شامل حداقل استانداردهای احداث آنهاست که مقاومت سازه را در سیلابدشت تضمین می کند و بدین ترتیب خسارات بالقوه کاهش می یابد. مقررات ملی ساختمان سازی کانادا شامل پیش بینی های مربوط به مقاوم کردن بناها در مقابل سیل است.

خط مشی های توسعه

اساساً مسئولین توسعه اراضی و شهرسازی سیاست هایی اتخاذ می کنند که براساس آنها توسعه تسهیلات، خیابان ها و سایر خدمات در نواحی سیل گیر ممکن نشود.

تعدیل مالیات

تعدیل مالیات در برگیرنده تعهداتی از صاحبان اراضی در سیلابدشت در رابطه با ساقط شدن برخی حقوقشان در رابطه با انتخاب کاربری اراضی در مقابل کاهش مالیات در یک دوره مشخص است.

حفاظت در مقابل سیلاب

برای حفاظت در مقابل سیلاب از روشهای سازه ای و غیر سازه ای استفاده می شود. در عمل روشهای متعددی برای حفاظت یک منطقه خاص مورد نیاز می باشد. بیشتر سیلابدشتها در آمریکا پهنه بندی شده اند.

اقداماتی که مردم برای حفاظت خود در مقابل سیلاب در حال وقوع می توانند انجام دهد بستگی به چند عامل دارد:

زمان میان هشدار و آبگرفتگی. در صورتیکه این زمان حدود 8 ساعت باشد خسارات مادی تا حدود زیادی قابل پیشگیری است.

موجود بودن پیش بینی های دقیق در مورد تراز رودخانه - بر اساس این پیش بینی میتوانند اثاثیه خانه را در ارتفاع یک متری قرار داده یا به طبقه دوم ببرند و یا اصلا" کل اثاثیه را به خارج انتقال دهند.

توانایی, قدرت, کارآیی و در دسترس بودن نیروهای کمکی

آمادگی های قبلی

اقداماتی که مردم برای حفاظت د رمقابل سیلابهای آینده می توانند انجام دهند:

• انتقال سازه به زمینهای بلندتر
• افزایش تراز کف سازه
• ضد سیل کردن سازه
• استفاده از دیواره ها در اطراف سازه
• برنامه ریزی برای تخلیه
• خرید بیمه سیلاب

اقداماتی که جوامع بعد از وقوع سیلاب می توانند به انجام برسانند:

خرید املاک در سیلابدشت و تبدیل سیلابدشت به پارک, فضای سبز و …

برنامه ریزی برای پهنه بندی به منظور محدود کردن توسعه در مناطق در معرض خطر

توسعه یا بهبود برنامه های شرایط اضطراری

همکاری با نهادهای دولتی به منظور بهبود حفاظت سازه ای منطقه

اعمال روشهای غیر سازه ای در مقیاس وسیع

ارائه کمکهای فنی و مالی به مالکین برای مقاوم سازی در مقابل سیلاب

شرایط اولیه حوزه آبریز

سیلابسیلابدشتقوانین مهار سیلابفراوانی سیلابسیل بندها و گوره ها Levees and flood wallsنگهداری سیل بندهااصلاح و بهسازی مسیرروشهای سازه ای